de naam

De JAN HUYGEN is benoemd naar de beroemde Nederlandse ontdekkingsreiziger Jan Huygen van Linschoten (ca. 1562 – 1611).

Portret Jan Huygen

Jan Huygen van Linschoten werd rond 1562 in Haarlem geboren en is vlak daarna met zijn ouders naar Enkhuizen verhuisd. Daar had zijn vader een herberg waar schippers en kooplieden regelmatig bij elkaar kwamen. Jan Huygen was een avontuurlijke jongen die graag verre reizen wilde maken. De boeken die hij las en de verhalen die hij in zijn vaders herberg hoorde, maakten hem elke dag nieuwsgieriger naar vreemde landen. Op zijn zestiende besloot hij zijn moeders warme keuken en zijn woonplaats Enkhuizen vaarwel te zeggen en zijn twee broers achterna te reizen naar Spanje en Portugal, om daar het koopmansvak te leren.

Later schreef hij: "Als jongeman verspil je je tijd als je thuisblijft en als een domkop in je moeders keuken blijft zitten. Dan leer je nooit wat armoede is, of rijkdom, of hoe de wereld in elkaar zit."

Nadat Jan Huygen enige tijd in Sevilla en Lissabon geleefd had, wilde hij het liefst de hele wereld zien: exotische landen en vreemde volkeren. 1581 kreeg hij, met hulp van zijn broer Willem, de kans om als secretaris in het gevolg van de nieuwe aartsbisschop van Goa, naar India te reizen. Een droom ging in vervulling! In India verzamelde Jan Huygen van Linschoten allerlei informatie over de handel in Aziatische producten en maakte talrijke tekeningen. Hij wilde er wel voor altijd blijven maar door een paar droevige berichten veranderde hij van gedachten. Zijn twee broers en zijn vader waren kort na elkaar overleden. Jan Huygen keerde 1592 terug naar Enkhuizen!

Hij schreef alles op wat hij op zijn reizen geleerd had en vooral wat de Portugezen tot op dat moment geheim wisten te houden. Er ontstonden twee belangrijke boeken: één over de route die men moest volgen om in Oost-Indië te komen en één over alle producten die er te krijgen waren.

Van Linschotens Itinerario, zo noemde men zijn boeken, werd een standaardwerk dat nog tientallen jaren gold als belangrijkste bron van informatie over de Aziatische handel. Het werd vele malen herdrukt en al rond 1600 vertaald in het Latijn, Engels, Frans en Duits. Jan Huygen van Linschoten was een belangrijke wegbereider voor het ontstaan van de Verenigde Oost-Indische Compagnie – VOC, waar Nederland niet alleen rijk maar ook wereldberoemd mee werd.

itinerario

Later spande Jan Huygen zich in om een doorvaart naar China te vinden via het noorden. Er moesten twee ‘noordelijke’ routes bestaan: recht over de Noordpool of langs de kust van Rusland. In 1594 en 1595 nam hij deel aan twee ontdekkingsreizen die echter beiden mislukten. Net zoals hij eerder Aziatische volkeren had beschreven, maakte hij nu uitgebreid melding van de mensen die hij in Lapland en Noord Rusland ontmoette. Het waren zijn laatste reizen. Tot zijn dood in 1611 bleef hij in Enkhuizen, waar hij een functie in het stadsbestuur bekleedde.

Zijn kameraden, waaronder de beroemde Willem Barentsz, gaven de hoop niet op, uiteindelijk toch noch een noordoostpassage te ontdekken. De derde expeditiereis strandde eveneens bij Nova Zembla. Echter moesten de mannen van Barentsz deze keer acht lange maanden in het ijs verblijven. Deze overwintering op Nova Zembla staat tegenwoordig in alle schoolboeken en de Barentszzee is op alle wereldkaarten te vinden.

Bovendien weten wij nu dat het in sommige perioden van het jaar wel degelijk mogelijk is, om de noordoostpassage te bevaren. Jan Huygen van Linschoten geloofde er al 400 jaar geleden in.

Jan Huygen van Linschoten is een voorvader van de huidige eigenaar Herman van Linschoten. Om te voorkomen dat deze intelligente, vooruitziende, avontuurlijke, grote ontdekkingsreiziger niet in de vergetelheid raakt heeft Herman de, als EGELINA gebouwde Koftjalk in 2006 JAN HUYGEN genoemd. Maar er zijn meer parallellen in het leven van de van Linschotens. Hermans vader heet Jan en het eerste schip van Herman, het WAKEND OOG, had Enkhuizen als thuishaven. Hier ontdekte hij zijn liefde voor de chartervaart en raakte in de ban van het grote avontuur. Inmiddels heeft het ook Herman steeds meer richting het noorden getrokken!

ijsreis

Uiteraard is niet iedereen met dit verhaal bekend maar het lied van Jan Huygen kan heel Nederland meezingen. Hieronder vindt U de tekst en een heerlijk nostalgisch filmpje (met schrijffout!):

bladmuziek

Bronnen:

  • Roeper, V., Land in zicht: Nederlanders op ontdekkingsreis, Amsterdam/Antwerpen 2004
  • http://www.linschoten-vereeniging.nl
  • https://www.youtube.com